Xurmeynta iyo u sama falka saaxiibbada waalidka, qaraabada, iyo xaasaska iyo kuwa la midka ah ee mudan xurmada.

Xurmeynta iyo u sama falka saaxiibbada waalidka, qaraabada, iyo xaasaska
iyo kuwa la midka ah ee mudan xurmada.

341. Ibn Cumar (A.K.R.) wuxuu yiri:
Nebigu (S.C.W.) wuxuu yiri:
Baarinimo waxaa ugu saraysa inuu ninku u samo iyo axsaan falo aabihii saaxiibadiis.

 (Muslim)

342. Cabullaah ibn Diinaar (A.K.R.) wuxuu yiri:
Cabdullaah ibn Cumar baa nin reer miyi ah wuxuu kula kulmay jidka isagoo Makka u socda. Cabdullaah ibn Cumar baa salaamay,
oo yiri dameerka ila soo fuul uu fuushanaa,
waxna ka fuuliyey,
cimaamad madaxa u saarnaydna siiyey.
Cabdullaah ibn Diinaar wuxuu yiri:
Aniga ina Diinnaar ah baan waxaan iri:
Ibn Cumar, khayr Allaha ku siiyee, ninku waa reer miyi oo wax yar buuba ku qanci lahaa (ee Maxaad waxaan oo axsaan iyo wanaag ah ula jeeddaa aad u galeyso?)
Cabdullaah ibn Cumar (A.K.R.) wuxuu yiri:
Ninkaan aabihiisaa aabahay (Cumar ibn Khadaab) saaxiibki ahaa waxaana nebiga (S.C.W.) ka maqlay isagoo leh:
baarinimo waxaa u saraysa in uu ninku wanaajiyo oo uu axsaan iyo khery falo aabihiis saaxiibadiis.

(Muslim)

Werin kale baa waxay leedahay:
Cabdullaah ibn Diinaar wuxuu yiri:
Ibn Cumar baa markuu Makkah u safro oo uu ka daalo ku socodka hal u wadan jiray, kaga wareegi jiray si uu ugu socdo dameer taasoo uu u arkayey inay ugu fududdahay hasha,
wuxuuna madaxa ku xiran jiray cimaamad.
Marka isagoo malin dameerkii fuushan baa waxaa ka hor yimid nin reer miyi ah,
markaa buu (Cabdullaah ibn Cumar) ku yiri:
Sow ma tihid ina hebel, ee uu dhalay hebel ina hebel hebel?
Wuxuu yiri ninkii: Haah,
markaasuu Cabdullaah dameerkii siiyey oo yiri:
Kaxeyso; cimaamadiina siiyey oo yiri:
Tanna madaxa ku xiro.
Raggii la socdey baa qaarkood yiri:
Dembigaaga Allaha dhaafee ma ninkan reer miyiga ah baad siisay dameerkii aad fuuli jirtey iyo cimaamaddii aad madaxa ku xiran jirteyba?
Wuxuu yiri: Waxaan maqlay nebiga (S.C.W.) oo leh:
Waa baarinimo sare inuu ninku wanaajiyo oo u axsaan falo saaxiibadii aabihiis dadkooda markuu aabihii dhinto kaddib.
Ninkani aabihiisna wuxuu ahaa saaxiibka aabahay (Cumar ibn Khaddaab).

(Muslim)

343. Abuu Usayd Maalik ibn Rabiicah as-Saacidi (A.K.R.) waxaa laga soo xigtay inay la fadhiyeen nabiga (S.C.W.) markii uu u yimid nin reer banii Salama ah oo ku yiri:
Rasuulkii Alloow! Ma jiraan haatan wax un aan wax ugu gali karo oo wanaag iyo samaan ah labadaydii waalid dhimashadooda kaddib?.
Nabigu (S.C.W.) wuxuu ku jawaabay:
Haah, waa in loo duceeyaa oo loo dembi dhaaf iyo naxariis dalbaa,
oo ballankii ay ka tageen la oofiyaa,
oo qaraabada xaggooda ka soo jeeda la wanaajiyaa oo loo samaan iyo axsaan falaa, saaxiibadoodna la xurmeeyaa.

(Abuu Daawuud)

Sh. al-Baani wuxuu yiri xadiiskan waa daciif, aan xujo iyo daliil ahaan loo cuksan kareyn.

344. Caa'isha (A.K.R.) waxay tiri:
Ugama maseyri jirin si aad ah xaasaska kale ee nabiga (S.C.W.)
sidii badneyd aan Khadiijo uga masayri jirey oo kale,
inkastoo aanan weligey arag.
Nabiga (S.C.W.) baa in badan hadal hayn jirey. Mar kastoo neef la qalana,
intuu qaybo u googooyo buu qayb u diri jirey Khadiijo saaxiibadeed.

Werin kale waxay leedahay:
Waxaan ku oran jiray nabiga (S.C.W.)
Waxaad mooddaa markii aad ka hadleyso Khadiija inaysan aduunka nag kaleba jirin!.
Markaasuu wuxuu yiraahdaa:
Waxay aheyd haweeney wanaagsan,
carruuna waa ii dhashay.

(Bukhaari iyo Muslim)

Werin kale baa waxay ahayd:
Mar walba uu ri qalo, wuxuu si joogto ah ugu diri jiray qaybo hilibka ka mid ah Khadiijo saaxiibadeed hadiyad ahaan, wuxuuna ka siin jiray in deeqda oo ku filan.

Werin kalena waxay aheyd:
Marka ri'da la qalo wuxuu oran jiray:
u geeya qaybo ka mida Khadiijo saaxiibadeed.

Marna waxaa dhacay,
in Haalah bint Khuwaylad,
Khadiijo walaasheed ay idan weydiisatay nebiga (S.C.W.) inay u soo gasho.
Wuxuu is yiri armay Khadiijo tahay,
aad buuna u laab kacay nabiga (S.C.W.) hillow iyo jaceyl darti (waayo labada walaalo Haalah iyo Khadiijo isku cod bay ahaayeen).
Markaasuu kor u dhawaaqay isagoo leh:
Allahayow tani waa Haalah bint Khuwaylad.

345. Anas ibn Maalik (A.K.R.) wuxuu yiri:
Waxaan mar isla safarnay Jariir ibn Cabdullaah al-Bujali (A.K.R.) markaasuu ii adeegaa mar walba, inkastoo uu iga weynaa da'ahaan (yacni uu ka weynaa Anas (A.K.R.)
Markaasaan anigu (Anas A.K.R) ku iri: Fadlan sidaa ha yeelin.
Wuxuu ku jawaabay: Waxaan arkay Ansaarta (Kuwii xaqa rumeeyey ee horay Madiina u degganaa) oo ugu adeegaya nebiga (S.C.W.) sidaa daacadda leh iyo wanaagga,
markaa baan waxaan dhaar ku maray haddii aan qof is raacno asxaabtii nebiga ka mida in aan u adeego.

(Bukhaari iyo Muslim)

Waalid caasiyadda iyo qaraaba goynta waa xaaraan

Waalid caasiyadda iyo qaraaba goynta waa xaaraan

Alle weyne kor ahaaye wuxuu yiri:

134. Oo ma waxaad ku dhaqaaqi laheydeen, haddii aad madax noqotaan, inaad dhulka fasahaadisaan, qaraabadiinnana goysaan. Waa kuwaasoo kale kuwa Alle naclado, markaasna uu dhego tiro, indhahana ka rido.

Suuradda Muxammad: Aayadaha 22-23.

Wuxuu kaloo yiri kor ahaaye:

135. Kuwa axdiga Alle jebinaya adkaysiintiisii kaddib, goynayana wixii Alle faray in la xiriiriyo (sida qaraabada) oo dhulka fasahaadinaya, kuwaasu nacalad bay leeyihiin, daarta xumaantana waa leeyihiin.

Suuradda Ar-Racad: Aayadda 25.

Wuxuu kaloo yiri kor ahaaye:

136. Rabbigaa wuxuu guddoonshey inaydaan caabudin waxaan isaga ahayn iyo wanaajinta labada waalid, haddii ay waayeelnimo agtaada ku soo gaarto midkood ama labadoodaba uf ha ku oran hana canaanan. qawl wanaagsan ku dheh una raarici garab nugul naxariis darteed, dhehna; Rabbiyoow u naxariiso sidii ay ii soo koriyeen.

 Suuradda Al-israa: Aayadaha 23-24.

336. Nufayc bin Xaaris (A.K.R.)

wuxuu yiri: Nebigu (S.C.W.) wuxuu yiri:
Ma idiinka warramaa dembiyada waaweeyn?
(seddex jeer buu ku celceliyey)
Waxaynu niri: Haa, Rasuul Alloow.
Wuxuu yiri:
waa Alloo loo shariig yeelo iyo caasi waalidnimada (xusul baana u mudnaaye inta fariistay buu yiri)
 iyo been sheegidda iyo inaad markhaati been ah gasho.
Aad buuna ugu celceliyey ilaa aan jecleesannay inuu joojiyo.

(Bukhaari iyo Muslim)

337. Cabdullaah ibn Camar ibn al-Caas (A.K.R.) wuxuu yiri:
Nebigu (S.C.W.)
wuxuu yiri: Waxaa ka mida dembiyada kabaa'irta ee waaweyn ee halista ah Alloo wax loo shariig yeelo,
 iyo waalidkoo lagu caasiyoobo,
iyo naf la gooyo,
iyo inaad been ku dhaarato.

(Bukhaari)

338. Cabdullaah ibn Camar ibn al-Caas (A.K.R.) wuxuu yiri:
Nebigu (S.C.W.) wuxuu yiri:
Inuu caayo qofku waalidki waa dambi weyn oo halis ah oo lagu halaagsamo.
Dadkii waxay yiraahdeen:
Rasuul Alloow! ma nin baa waalidkii caayi kara?
Wuxuu ku jawaabay: Haah, Haddii uu caayo qof kale aabihii,
qofkii aabihi la caayey baa isna aarogoosasho ahaan caayaya kii wax caayey aabigii;
haddii uu caayona qof kale hooyadi,
qofkii la caayey hooyadii baa isna caayaya kii cayda billaabay hooyadii.

(Bukhaari iyo Muslim)

Werin kale baa waxay leedahay:

dunuubta waaweyn ee halista ah waxaa ka mida in ninku waalidki naclado.
Nin baa wuxuu weydiiyey: Rasuul Alloow! Sidee buu qofku waalidkiis u nacladayaa?
Wuxuu yiri: Kolkuu caayo qof kale aabihii,
kii aabihii la caayey baa isna markiisa kii wax caayey aabihii caayaya,
markuu qofku caayona ruux kale hooyadi,
ruuxii hooyadi wax laga shegay baa isna caayaya kii kale hooyadiis.

339. Abuu Muxammad Jubayr ibn Mudcim (A.K.R.) wuxuu yiri:
 Qaraabo goys Janno ma gali doono.

(Bukhaari iyo Muslim)

340. Abuu Ciisaa al-Muqiirah ibn Shucbah (A.K.R.) wuxuu yiri:
Nebigu (S.C.W.) wuxuu yiri:
Alle kor ahaaye wuxuu idinka xaaraanshey in hooyooyinka lagu caasiyoobo,
bakhiilnimada,
Boobka iyo Booliyenta (Dhaca iyo xoog ku qaadashada hanti iyo xoolo dad kale)
iyo in nolol la xabaalo gabdhaha yaryar ee dhasha,
raallina kama aha oo ma jecla ku tiri kuteenta iyo hadalka faa'ida la'aanta ah,
su'aalaha badan iyo ku ciyaaridda maalka (ku bixintiisa waxaan faa'ido laheyn ama xaraan ah sida sigaarka, qaadka iwm.)'.

(Bukhaari iyo Muslim)